0212 909 12 07
ISO 9001:2015 VE ISO 9001:2026 ARASINDAKİ FARKLAR NELERDİR?
ISO 9001:2026 nın ISO 9001:2015 ten ayrılan konuları etik liderlik vurgusu, Kalite kültürü, risk ve fırsat yönetiminin proseslere entegrasyonu, yapay zeka dijitalleşme otomasyon kalite yönetim sistemine entegre edilmesi, iklim değişikliği, sürdürebilirlik risklerinin bağlama dahil edilmesi.
ISO 9001:2026 Devrim Değil, Evrim
Öncelikle şu noktayı netleştirmek gerekir: ISO 9001:2026 revizyonu, 2015 sürümüne geçişte yaşanan köklü değişiklikler kadar büyük bir dönüşüm getirmektedir.
Yeni sürüm, standardın sıfırdan yazıldığı tamamen farklı bir yapı yerine, mevcut sistemin güncellenmiş ve geliştirilmiş bir devamı niteliğinde olmaktadır.
ISO 9001:2015'in temel çerçevesi, süreç yaklaşımı ve ana gereklilikleri büyük ölçüde korunurken; revizyon daha çok bazı hükümlerin netleştirilmesine, günümüz iş dünyasına uyarlanmasına ve uygulamada ortaya çıkan yorum farklılıklarının azaltılmasına odaklanmaktadır.
Bir başka ifadeyle ISO 9001:2026, kalite yönetim sisteminde bir “devrim” yaratmaktan çok, mevcut yapıyı daha açık, güncel ve uygulanabilir hale getiren evrimsel bir güncelleme olarak değerlendirilmektedir.
Ayrıca diğer ISO yönetim sistemi standartlarıyla ortak uyumu sağlayan yüksek seviyeli yapı da korunuyor. Bu nedenle ISO 9001:2015 sistemini etkin şekilde uygulayan kuruluşların tamamen yeni bir kalite yönetim sistemi kurması beklenmiyor; asıl ihtiyaç, mevcut sistem ile yeni sürüm arasındaki farkların doğru şekilde belirlenmesi ve gerekli güncellemelerin planlanması olacak.
Ana Farklar
1. Terim ve tanımlar
2026 sürümünde Madde 3'e sınırlı sayıda yeni terim ve tanım ekleniyor; ISO 9000 yine tüm kalite yönetimi terim ve tanımları için ana referans kaynağı olmaya devam ediyor.
2. İklim değişikliği artık resmi bir gereklilik
2015 versiyonuna 2024'te yapılan ve iklim değişikliği değerlendirmelerini gündeme getiren ek değişikliğin üzerine inşa edilen 2026 revizyonu, kuruluşların stratejik bağlamlarında iklimle ilgili risk ve fırsatları resmi olarak dikkate almasını sağlıyor. 2015'te bu konu isteğe bağlı bir vurgu iken, 2026'da daha somut/zorunlu hale geliyor.
3. Etik, dürüstlük ve liderlik sorumluluğu
2015'te liderlik hesap verebilirliği ve risk odaklı düşünme öne çıkmıştı; 2026'da ise buna ek olarak etik karar alma, şeffaf liderlik ve sürekli iyileştirme kültürüne belirgin şekilde daha fazla vurgu yapılıyor — bu, beklenen en dikkat çekici değişikliklerden biri olarak öne çıkıyor.
4. Dijitalleşme ve teknoloji
2015 sürümü dijital dönüşüm ve yapay zekâ gibi konulara özel bir referans içermiyordu. 2026'da güncellenmiş terminoloji ile birlikte yapay zekâ, veri analitiği ve otomasyonun QMS mükemmelliğini destekleyen unsurlar olarak entegrasyonuna daha güçlü bir odaklanma getiriliyor.
5. Risk, tedarik zinciri ve dayanıklılık
2015'in risk bazlı düşünme yaklaşımı korunuyor, ancak 2026'da dayanıklılık, risklerin öngörülmesi ve tedarik zinciri performansına yönelik odak güçlendiriliyor.
6. Hizmet sağlayıcılara yönelik netleştirmeler
2026 revizyonu, hizmet sağlayıcılar için ek açıklamalar getirerek Kalite Yönetim Sisteminin daha geniş iş süreçleriyle uyumlu hale getirilmesine odaklanıyor — bu, 2015'te bu derece netleştirilmemiş bir alandı.
Özetle Ne Değişmiyor
- Annex SL yüksek seviyeli yapısı (10 madde)
- Süreç yaklaşımı ve PDCA döngüsü
- Risk bazlı düşünme temel felsefesi
- Sertifikasyon gereksinimlerinin esas mantığı
Pratik Sonuç
Değişikliklerin sınırlı kapsamı nedeniyle, mevcut 2015 belgeli kuruluşlar için geçiş süreci muhtemelen köklü bir yeniden yapılanmadan çok, mevcut sistemi iklim riskleri, etik/liderlik ve dijitalleşme başlıklarında güncellemek şeklinde olacak.
Farkları şematik olarak anlatacak olursak;
ISO 9001:2015 ve ISO 9001:2026 Farkları Şematik Gösterimi
|
Konu |
ISO 9001:2015 |
ISO 9001:2026 |
|
Temel yapı |
Madde 4-10 yapısı |
Temel yapı büyük ölçüde korunuyor |
|
Kalite kültürü |
Dolaylı olarak mevcut |
Daha açık ve görünür |
|
Etik davranış |
Açık bir ana vurgu değil |
Liderlikle bağlantılı olarak daha belirgin |
|
Liderlik |
Güçlü vurgu mevcut |
Kalite kültürü ve hesap verebilirlikle daha güçlü bağlantı |
|
Risk ve fırsatlar |
Birlikte ele alınıyor |
Birbirinden daha açık ayrılıyor |
|
Değişiklik yönetimi |
Mevcut |
Daha sistematik ve güçlü yaklaşım |
|
İklim değişikliği |
2024 değişikliğiyle eklendi |
Yeni baskıya entegre ediliyor |
|
Annex A |
Açıklayıcı |
Daha kapsamlı açıklama ve netleştirme |
|
Diğer ISO standartlarıyla uyum |
Yüksek |
Harmonize yapı ile daha da güçleniyor |
|
Dil ve gereklilikler |
Bazı yorum farklılıkları oluşabiliyor |
Daha açık ve anlaşılır ifade hedefleniyor |
Detaylı anlatmak gerekirse de şu şekilde;
SO 9001:2015 ve ISO 9001:2026 Arasındaki Farklar Nelerdir?
ISO 9001, dünyada en yaygın kullanılan kalite yönetim sistemi standartlarının başında geliyor. Mevcut ISO 9001:2015 sürümünün üzerinden yaklaşık 11 yıl geçmesinin ardından standart yeniden güncelleniyor.
ISO/TC 176/SC 2 tarafından yapılan resmi açıklamaya göre ISO/FDIS 9001, 7 Ağustos 2026 tarihinde uluslararası onay sürecini başarıyla tamamladı. ISO 9001'in 6. baskısının ise 16 Eylül 2026 tarihinde yayımlanması planlanıyor.
Peki yeni ISO 9001:2026, mevcut ISO 9001:2015'ten ne kadar farklı?
Firmaların bütün kalite yönetim sistemini baştan kurması mı gerekecek?
Yeni prosedürler mi hazırlanacak?
Mevcut ISO 9001 belgeleri ne olacak?
En önemli noktadan başlayalım:
ISO 9001:2026, ISO 9001:2015'i tamamen değiştiren yeni bir sistem getirmiyor.
Standardın temel yapısı büyük ölçüde korunuyor. Yapılan revizyon daha çok mevcut gerekliliklerin açıklığının artırılması, günümüz iş dünyasına uyarlanması ve bazı konuların daha görünür hale getirilmesine odaklanıyor.
ISO da yeni baskıyı; daha açık gereklilikler, liderlik ve kalite kültürüne daha güçlü vurgu, risk ve fırsatların daha stratejik yönetimi ve diğer ISO yönetim sistemi standartlarıyla daha yakın uyum sağlayan bir güncelleme olarak tanımlıyor.
Şimdi ISO 9001:2015 ile ISO 9001:2026 arasındaki temel farklara daha yakından bakalım.
1. Kalite Kültürü Artık Çok Daha Görünür
ISO 9001:2015'te kalite kültürü doğrudan güçlü ve ayrı bir kavram olarak öne çıkarılmıyordu.
ISO 9001:2026 ile birlikte ise kalite kültürü (quality culture) özellikle liderlik ve çalışan farkındalığı açısından daha belirgin hale geliyor.
Peki kalite kültürü ne demek?
Basitçe anlatalım.
Bir işletmede kalite yalnızca kalite sorumlusunun işi olarak görülüyorsa güçlü bir kalite kültüründen söz etmek zordur.
Gerçek kalite kültüründe;
- çalışan yaptığı işin kalite üzerindeki etkisini bilir,
- yöneticiler kalite konusunda örnek olur,
- hatalar gizlenmek yerine iyileştirme fırsatı olarak değerlendirilir,
- müşteri memnuniyeti yalnızca satış departmanının konusu değildir,
- kalite denetim zamanı hatırlanan bir kavram olmaktan çıkar.
ISO 9001:2026 ile üst yönetimin bu kültürün oluşmasına katkısı daha görünür hale geliyor.
ISO da yeni sürümün temel yenilikleri arasında liderlik, kalite kültürü ve hesap verebilirliğe yönelik daha güçlü odağı özellikle vurguluyor.
Firma açısından ne değişecek?
Firmaların yalnızca prosedürlerinin varlığı değil, kalite anlayışının kuruluş içerisinde gerçekten benimsenip benimsenmediği de daha önemli hale gelecek.
2. Etik Davranış Kalite Yönetiminin Bir Parçası Olarak Daha Açık Ele Alınıyor
ISO 9001:2026'nın dikkat çekici yeniliklerinden biri de etik davranışın (ethical behaviour) daha açık biçimde kalite yönetimiyle ilişkilendirilmesi.
Burada etik davranışı yalnızca büyük şirketlere özgü bir “etik politikası” olarak düşünmemek gerekir.
Örneğin;
müşteriye yanlış bilgi vermemek,
bir hatayı bilerek gizlememek,
uygun olmayan ürünü uygunmuş gibi göstermemek,
kayıtları gerçeğe aykırı şekilde değiştirmemek,
çalışanların sorunları rahatça bildirebildiği bir ortam oluşturmak
kalite kültürü ve etik davranışla doğrudan ilişkilendirilebilir.
Yeni yaklaşımda özellikle üst yönetimin kalite kültürü ve etik davranışı teşvik etmesi bekleniyor.
Bu nedenle ISO 9001:2026 yalnızca “işimizi doğru yapıyor muyuz?” sorusunu değil;
“İşimizi doğru yöntemlerle mi yapıyoruz?”
sorusunu da daha görünür hale getiriyor.
3. Riskler ve Fırsatlar Birbirinden Daha Net Ayrılıyor
ISO 9001:2015'in en önemli yeniliklerinden biri “risk temelli düşünme” yaklaşımıydı.
Ancak uygulamada birçok kuruluş “risk ve fırsat” ifadesini tek başlık altında değerlendirdi ve ağırlıklı olarak risklere yoğunlaştı.
ISO 9001:2026'da ise risklerin ve fırsatların ayrı ayrı ele alınması daha belirgin hale geliyor.
Bu küçük görünen ama uygulamada önemli bir değişiklik.
Örneğin;
Risk:
Önemli bir tedarikçinin üretimi durdurması.
Fırsat:
Alternatif tedarikçiler oluşturarak tedarik zincirini güçlendirmek.
Başka bir örnek:
Risk:
Müşteri şikâyetlerinin artması.
Fırsat:
Şikâyet verilerini analiz ederek ürün veya hizmeti rakiplerden daha iyi hale getirmek.
Yeni sürümde fırsatların yalnızca riskin olumlu tarafı gibi düşünülmesi yerine, kuruluşun gelişmesini destekleyen ayrı bir yönetim konusu olarak değerlendirilmesi daha fazla önem kazanıyor.
Firmalar ne yapmalı?
Mevcut risk analizlerinizi kontrol ederken yalnızca;
“Başımıza ne gelebilir?”
sorusunu sormayın.
Aynı zamanda;
“Buradan nasıl bir avantaj çıkarabiliriz?”
sorusunu da sorun.
4. Değişikliklerin Yönetimi Güçleniyor
İşletmeler sürekli değişiyor.
Yeni personeller işe başlıyor.
Yeni makineler alınıyor.
Yazılımlar değişiyor.
Üretim yöntemleri yenileniyor.
Tedarikçiler değişiyor.
Yeni şubeler açılıyor.
Yapay zekâ ve otomasyon sistemleri iş süreçlerine giriyor.
Ancak değişikliklerin kontrol edilmeden yapılması kalite sistemi açısından ciddi sorunlar yaratabiliyor.
ISO 9001:2026'da değişikliklerin planlanması ve yönetilmesine yönelik yaklaşım daha güçlü hale getiriliyor.
Özellikle bir değişikliğin;
- neden yapıldığı,
- hangi süreçleri etkilediği,
- gerekli kaynakların bulunup bulunmadığı,
- sorumluların kim olduğu,
- değişikliğin sonuçlarının nasıl takip edileceği
gibi konular daha sistematik düşünülmeli.
FDIS üzerine yayımlanan güncel değerlendirmelerde de Madde 6.3 kapsamındaki değişiklik yönetiminin güçlendirilmesi, önemli revizyon alanlarından biri olarak belirtiliyor.
Kısacası yeni yaklaşım:
“Değişikliği yaptık, bakalım ne olacak.”
yerine;
“Değişikliği planlayalım, etkisini değerlendirelim ve sonucunu kontrol edelim.”
demeye daha yakın.
5. İklim Değişikliği Artık Sistemin İçine Yerleşmiş Durumda
Burada önemli bir ayrıntı var.
İklim değişikliği konusu tamamen ISO 9001:2026 ile ortaya çıkmış bir gereklilik değil.
ISO, 2024 yılında ISO 9001:2015'e yayımlanan Amendment 1: Climate action changes ile iklim değişikliğinin kuruluşun bağlamı ve ilgili tarafların beklentileri açısından değerlendirilmesini standarda zaten eklemişti.
ISO 9001:2026 ile birlikte bu yaklaşım yeni baskının içerisinde bütünleşik olarak yer alıyor.
Bu ne anlama geliyor?
Her firmanın karbon ayak izi raporu hazırlaması gerektiği anlamına gelmiyor.
Asıl soru şu:
İklim değişikliği kuruluşunuzun kalite yönetim sistemini etkileyen önemli bir konu mu?
Örneğin;
hammadde tedarikini,
enerji maliyetlerini,
lojistiği,
üretim koşullarını,
müşteri beklentilerini
veya yasal gereklilikleri etkiliyorsa bu konunun kuruluş bağlamı içerisinde değerlendirilmesi gerekebilir.
6. Liderlik ve Üst Yönetimin Sorumluluğu Güçleniyor
ISO 9001:2015 zaten üst yönetime önemli sorumluluklar veriyordu.
Dolayısıyla liderlik kavramı ISO 9001:2026 ile ilk kez ortaya çıkmıyor.
Ancak yeni sürümde liderliğin;
kalite kültürü, etik davranış ve hesap verebilirlikle ilişkisi daha güçlü hale geliyor.
Bir başka ifadeyle kalite yönetim sistemi yalnızca kalite müdürüne veya kalite sorumlusuna bırakılamaz.
Üst yönetimin;
kalite hedeflerini desteklemesi,
çalışanların kalite bilincini geliştirmesi,
gerekli kaynakları sağlaması,
iyileştirmeyi teşvik etmesi
ve kuruluş içerisinde doğru kalite kültürünün oluşmasına liderlik etmesi gerekiyor.
ISO'nun yeni sürümü tanıtırken özellikle “leadership, quality culture and accountability” konularını öne çıkarması da bu değişimin önemini gösteriyor.
7. Gerekliliklerin Daha Açık ve Anlaşılır Hale Getirilmesi Amaçlanıyor
ISO standartlarını uygulayan firmaların karşılaştığı sorunlardan biri bazı ifadelerin farklı şekillerde yorumlanabilmesidir.
ISO 9001:2026 revizyonunun amaçlarından biri de standardın daha anlaşılır ve uygulanabilir hale getirilmesi.
ISO, yeni baskının temel özelliklerinden biri olarak daha açık ifadeler ve gereklilikler kullanılmasını özellikle belirtiyor.
Bu nedenle bazı değişiklikler tamamen yeni bir gereklilik getirmekten çok mevcut gerekliliğin ne anlama geldiğini daha açık hale getiriyor.
Bu, özellikle kalite yönetim sistemini ilk defa kuran firmalar açısından önemli.
8. Yeni Annex A Daha Açıklayıcı Hale Geliyor
ISO 9001:2026 ile birlikte dikkat edilmesi gereken değişikliklerden biri de Annex A'nın yenilenmesi.
Annex A, standardın bazı kavramlarının ve gerekliliklerinin ne amaçla kullanıldığını açıklamaya yardımcı olan bilgilendirici bir bölüm.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta şu:
Annex A yeni zorunlu gereklilikler oluşturmuyor.
Asıl amacı standardın daha doğru ve tutarlı yorumlanmasına yardımcı olmak.
ISO da yeni Annex A'yı, temel terimlerin ve gerekliliklerin amacını açıklığa kavuşturan önemli yeniliklerden biri olarak gösteriyor.
Bu durum özellikle denetçi, danışman ve kuruluş arasında oluşabilecek yorum farklılıklarının azaltılması açısından önemli olabilir.
9. Diğer ISO Yönetim Sistemi Standartlarıyla Uyum Artıyor
Birçok kuruluş artık yalnızca ISO 9001 kullanmıyor.
Örneğin aynı firma içerisinde;
ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi,
ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi,
ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi,
ISO/IEC 27001 Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi
birlikte uygulanabiliyor.
Bu nedenle farklı yönetim sistemi standartlarının ortak bir yapıya sahip olması firmalar açısından büyük kolaylık sağlıyor.
ISO 9001:2026, ISO'nun güncel Harmonized Structure yaklaşımıyla daha yakın uyum sağlayacak şekilde güncelleniyor.
ISO da diğer ISO yönetim sistemi standartlarıyla daha yakın uyumu yeni baskının temel özelliklerinden biri olarak gösteriyor.
Entegre yönetim sistemi kullanan kuruluşlar açısından bu önemli bir avantaj sağlayabilir.
ISO 9001:2026 Geçiş Sürecini Bizimle Takip Edin
ISO 9001:2026'nın yayımlanması ve geçiş sürecinin başlamasıyla birlikte firmaların atması gereken adımlar da daha net hale gelecektir.
Geçiş sürecini doğru ve güncel bilgilerle takip edebilmek için Ekol Uluslararası Belgelendirme ile iletişimde kalmanızı, sosyal medya hesaplarımızı takip etmenizi ve web sitemizi düzenli olarak ziyaret etmenizi öneriyoruz.
ISO 9001:2026 standardına ilişkin yayımlanan güncel gelişmeleri, geçiş sürecinde dikkat edilmesi gereken noktaları ve firmaların atması gereken adımları sizlerle paylaşmaya devam edeceğiz.
ISO 9001:2026'ya hazırlık, geçiş ve belgelendirme süreçleri hakkında bilgi almak için Ekol Uluslararası Belgelendirme ile iletişime geçebilirsiniz.
Yazılımla alakalı bir sertifika olarak karşımıza çıkan ISO 12207 Belgesi için Ekol Belgelendirme´nin uzmanları ile sizlere kurumsal hizmeti, profesyonel desteği sunacağız! Hemen arayabilirsiniz.
CE Belgesi Nasıl Alınır? CE İşareti için gerekli olan gereksinimler ve diğer merak ettiğiniz tüm detayların yer aldığı bu içeriğimizi inceleyerek konu hakkında pek çok bilgiye erişebilirsiniz.
Sedex Sosyal Uygunluk Denetimi ve sertifikalandırma hizmetlerinde Ekol Belgelendirme olarak ücretsiz ön denetim, danışmanlık faaliyetleri ve sektörel anlamda sayısızca referansımız ile sizlerin hizmetindeyiz.
